Η Ευρωπαϊκή Ταυτότητα
Όπως στην Αθηναϊκή Συμμαχία
Η Ευρωπαϊκή Ταυτότητα
Τι είναι Ευρώπη και Ευρωπαϊκή Ταυτότητα; Έχω Ευρωπαϊκή Ταυτότητα άραγε; Αν ναι, ποιά είναι τα χαρακτηριστικά της; Τι σημαίνει να είμαι Ευρωπαίος Πολίτης;
Ας ξεκινήσουμε από την ιστορία, η Ευρώπη ήταν 'βασικά' από τη Φοινίκη. Ο Αγήνορας ήταν βασιλιάς της Φοινίκης, γιος της Λιβύης και του Ποσειδώνα, φτασμένος από την Αίγυπτο. Από το γάμο του με την Τηλέφασσα απόκτησε τρεις γιους, τον Κάδμο, τον Φοίνικα και τον Κίλικα, και μια κόρη, την Ευρώπη. Κατά τον Ηρόδοτο την 'απήγαγαν' Κρήτες -και όχι ο Δίας- όπου και έγινε αργότερα βασίλισσα αφόσον γέννησε τη βασιλική οικογένεια. Με άλλα λόγια η Ευρώπη ήταν μετανάστρια.
Το όνομα Ευρώπη το συναντάμε για πρώτη φορά στον Όμηρο και συγκεκριμένα σ΄ έναν ύμνο προς τον Πύθιο Απόλλωνα. Με τη λέξη Ευρώπη χαρακτηρίζει το Βόρειο τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας, από τον Ισθμό της Κορίνθου μέχρι την Θράκη η και μόνη η Θράκη. Αλλά ο πρώτος που ονομάζει Ευρώπη τον τότε δυτικό γνωστό δυτικό κόσμο είναι ο Αισχύλος (5ος π.χ. αι.).
Ωστόσο όσοι αναζητούν την ετυμολογία της λέξεως θα βρούνε δυο απόψεις: η μια είναι ο Μύθος και η δεύτερη βρίσκεται λεξιλογικά στο επίθετο «ευρύς» και το θέμα οπ- του ρήματος «ορώ» (=βλέπω) η από το «ευρύς» και «όψ», που σημαίνει φωνή.
Παράδειγμα του τρόπου που δοιικείται η Ευρώπη σήμερα ηταν η Αθηναϊκή Συμμαχία. Αν θυμάστε από τηε ιστορία μας ήταν οι πόλεις-κράτη που συνδέθηκαν λόγω των ίδιων ενδιαφερόντων (εμπόριο) και τη γλώσσα (ελληνική). Η κάθε πόλις-κράτος είχε αυτονομία -σε πολύ μεγάλο βαθμό- και αλληλοβοηθιούνταν σε περίπτωση πολέμου. Δείτε 'Η ισχύς εν τη ενώσει' (Όμηρος) και 'Τας Πόλεις Συνέχειν η Φιλία' (Αριστοτέλης από Στάγειρα , Ηθ. Νικ. 1155 Α).
Μπορούμε 'πολύ εύκολα' να πούμε ότι η Ευρώπη ιδρύθηκε 'αρχικά' βασισμένη στην κοινή γλώσσα (αγγλικά), περιοχή, θρησκεία (χριστιανισμός), και το Διαφωτισμό, δηλαδή στις πόλεις Ρώμη, Ιερουσαλήμ και Αθήνα, κατά τον Πωλ Βαλερύ. Όμως θα ήταν μια πολύ απλοϊκή ερμήνευση, καθώς η αρχική ιδέα για την ίδρυσής της ήταν για την αποφυγή νέου καταστροφικού πολέμου. Η Ευρωπαϊκή ιδέα γεννήθηκε από τις στάχτες του Β' Παγκόσμιου Πολέμου για να μην ξαναγίνει κάτι τέτοιο, όπως αναλογικά ο Χρυσούς Αιώνας ήλθε μετά τη Μάχη του Μαραθώνα, για την αποφυγή επίθεσης των Περσών -ποιός θα τολμούσε να επιτεθεί σε ενωμένες πολιτείες;
Έτσι η Ευρώπη πιστεύω πως έχει τα χαρακτηριστικά που της αποδίδει ο Τοντόροφ (The Fear of Barbarians, 2010) στηριζόμενος στο Κοσμοπολίτικο Μοντέλο: Η Ευρώπη έχει (α) κοινή οικολογία (π.χ. η μόλυνση του περιβάλλοντος ξεπερνά τα σύνορα κάθε κράτους), (β) κοινή επιστημονική έρευνα (π.χ. ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα), (γ) κοινή εργασία - μετανάστευση (π.χ. μπορούμε να μείνουμε και να εργαστούμε σε όποιο κράτος θέλουμε), (δ) κοινή οικονομία (π.χ. το ευρώ), και (ε) κοινή ασφάλεια (π.χ. πολιτική μή επίθεσης μεταξύ των κρατών).
Ένα παράδειγμα που αποδίδει αποτελέσματα μέσω του συνδυασμού των παραπάνω παραγόντων είναι όταν ένα κράτος δεν αξιοποιεί κάτι (ή κάποιους) που έχει. Τότε ένα άλλο κράτος θα το κάνει. Έτσι έχουμε τη μετακίνηση Ελλήνων επιστημόνων σε άλλα κράτη. (Για να καταλάβουμε καλύτερα τη σημασία αυτού του γεγονότος μπορούμε να δούμε το λόγο που η τυπογραφία και η διάδοσή της αποδόθηκε στο Γουτεμβέργιο ενώ ήταν κινέζικη εφεύρεση. Οι Κινέζοι είχαν απολυταρχικό κράτος και έτσι η τυπογραφία έμεινε περιορισμένη και στο 'κέντρο'. Την εποχή του Γουτεμβέργιου η τυπογραφία αξιοποιήθηκε σε διάφορα κράτη με αποτέλεσμα να χρησιμοποιηθεί και να εξελιχθεί ταχύτατα λόγω της διάδρασης και βέβαια των συμφερόντων που την ακολουθούν.)
Όπως είδαμε η αρχική ιδέα ήταν στηριγμένη στο Διαφωτισμό, στην ανάδειξη των ανθρώπινων αξιών και την με κάθε τρόπο αποφυγή βίας. Η διαφορά της με την αυτοκρατορία είναι ότι δεν κυριαρχεί ένα κράτος (έτσι τουλάχιστον υποτίθεται ότι πρέπει να είναι) αλλά υπάρχει διαμοιραζόμενη ή συμμετοχική δημοκρατία. Με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Ευρωπαίοι πολίτες ως κοσμοπολίτες, και εμείς οι Έλληνες Ευρωπαίοι, βρίσκουμε την ταυτότητά μας μέσα στα κοινά μας χαρακτηριστικά (κοινή οικολογία, επιστημονική έρευνα, εργασία, οικονομία και ασφάλεια) και ταυτόχρονα στη διαφορετικότητά μας, στις διαφορετικές δεξιότητες και δημιουργικές δραστηριότητές μας.
Συμφωνώντας με τον Τοντόροφ, ο Πολιτισμός δεν αποτελεί το παρελθόν της Ευρώπης. Mέσω των δημιουργικών δραστηριοτήτων των Ευρωπαίων πολιτών της, ο Πολιτισμός είναι το μέλλον της!
Πηγές: http://www.neolaia.de/2opseis/DaneiaeeU/periodiko9/AonPdc/aonpdc.html * Τοντόροφ,The Fear of Barbarians, 2010.
